مقيّده باشد ، مطلوب ، ترك تمام افراد دفعى و تدريجىِ آن در همان زمان يا حال معيّن مىباشد . پس بستگى به سعه و ضيق دايره طبيعى دارد كه تركش طلب شده است . ه ) سقوط نهى با معصيت نظير اين مطلب دو بار در باب اوامر ذكر شد : 1 . در مسألهء فور و تراخى كه بر مسلك فور اين بحث عنوان شد كه اگر مكلّف دستور مولى را به فوريّت امتثال نكرد و عمداً تأخير انداخت ، در اصل گناهكار بودنِ او ترديدى نيست . امّا آيا به مجرّد معصيت و مخالفت ، امر هم از دوش او ساقط مىشود يا امر مولى كماكان به قوّت خودش باقى است و در آنات بعدى هم مكلّف را به انجام كار دعوت مىكند ؟ مسأله بر وحدت و تعدّد مطلوب مبتنى بود كه گذشت . 2 . در مسألهء تبعيّت قضاء از اداء كه اگر مكلّف مأمورٌ به را در وقت خودش انجام نداد آيا همان امر اوّل بر وجوب اين عمل ، در خارج وقت ( قضاء ) دلالت مىكند ، يا لزوم قضا و تدارك در خارج از وقت مقرّر ، نياز به امر جديد دارد و از امر اوّل مستفاد نيست ؟ به بيانى كه گذشت ، مسأله مبتنى بر وحدت يا تعدّد مطلوب بود . ما گفتيم نهى دالّ بر دوام و تكرار است و مطلوب مولى ترك كليّهء افراد طولى و عرضىِ عمل حرام است ؛ البتّه به حكم عقل ، نه به دلالت وضعى . اكنون در باب نواهى ، اين بحث مطرح مىشود كه اگر مكلف يك‌بار با نهى مولى مخالفت كرد و عمل منهىّ را انجام داد ، آيا پس از اين هم كماكان ، نهى مولى به قوّت خود باقى است و بر طلب ترك و مطلوب بودنِ تركِ آن عمل ، در زمان‌هاى بعدى دلالت دارد و مفاد نهى اين است يا اين‌كه با يك بار مخالفت و معصيت ، نهى ساقط مىشود و از اين پس ، آن عمل حرام نيست و ترك آن مطلوب مولى نمىباشد ؟ « 1 » از نظر مقام ثبوت ، دو فرض وجود دارد : 1 . مجموع تروك من حيث المجموع يك مطلوب باشد و هيچ‌كدام استقلال نداشته باشند ، مثل تروك صوم كه در ماه مبارك رمضان مكلّف بايد در ظرف زمانىِ معيّن ( از اذان صبح تا اذان مغرب ) از مفطرات اجتناب كند و اكل و شرب و . . . را ترك كند ؛ چنين نيست كه اگر نصف روز ترك كرد و بعد مرتكب اكل شد ، به همان اندازه ثواب ببرد ، بلكه مجموع ترك اكل ، از آغاز تا پايان زمان مزبور ، يك مطلوب است . مثال ديگر مبطلات نماز است كه در نماز بايد ترك شوند و از آنها اجتناب شود و ترك

--> ( 1 ) . مسأله ، همان مسألهء وحدت و تعدّد مطلوب است .